نشست خبری "به نام پدر" برگزار شد
ابراهیم حاتمیكیا: من جزو پروازهایی در "ارتفاع پست" هستم ...،قهرمانان من مقاومت حرفهشان نیست...،این سینما احتیاج به صبوری و... دارد.
ابراهیم حاتمیكیا همزمان با اكران چهاردهمین فیلم بلند سینماییاش "بهنام پدر" و آغاز بیستمین سال فعالیتش در عرصه سینمای ایران ، طی نشستی پیرامون آخرین فیلم خود مهمترین دغدغهاش را با ایسنا اینگونه مطرح كرد:
در دیدار کارگردانان با رهبری اشاره کردم، شرایط به گونهای است که نمیدانم از چه چیزی باید سخن بگوییم. این نوع حیرت، از جامعه ملتهبی که پیش رو داریم نشات میگیرد. شما نگاهی به رسانهها که نبض روز جامعه هستند بیندازید. غلظت محافظه کاری در اوج است. هر حرکتی و تفسیری ممکن است مفهوم سوء به خود بگیرد. حال برگردیم به سینمایی که امثال من در آن نفس میکشند. ما فیلمسازان هر کدام به نوعی کریدور هوایی خودمان را داریم که بر اساس سلیقه و روحیه فردی، سقف پروازهایمان را مشخص میکنند.هواپیمایی که برای شهرهای داخلی کشور در پرواز هستند، سقف پرواز کوتاهتری نسبت به سینمایی که بین المللی هستند را دارند. به نظر میآید من جزو پروازهایی در ارتفاع پست باشم . خب تا اینجا هیچ مسئلهای نیست ، ولی واقعیت اینست که این فیلمسازان ارتفاع پست، در معرض خطر بیشتری نسبت به انواع دیگر سینما قرار دارند.
این سینما احتیاج به صبوری و تحمل بیشتری دارد. این سینما بومی است و با نبض روز جامعه در ارتباط است و نسبتهای خود را با روز جامعه همراه میکند. حال و احوال این نوع سینما تب آلود است و عملأ جای خود را به جولانگاه سینمای دختر و پسری داده است که من در جای خود لازم میدانم ، ولی نباید جای سینمای جدی را بگیرد. من در این حوزه احساس خفگی میکنم.اگر در آن دیدار من اشاره به گرفتن درجه کردم ، عطف به مصونیت این نوع سینماست.
حاتمیكیا كه برای ساخت "به نام پدر" سیمرغ بهترین فیلم جشنواره فیلم فجر را دریافت كرده است، درباره مراحل شكلگیری و ساخت "بهنام پدر" گفت: من با سوژه ها به دو نوع مواجه میشوم. یا از طریق معنا که همان محتوا و مضمون است، یا در شکل و غالب که به تعبیری ساختار است."به نام پدر" از نوع دوم است.
روزی در یکی از کلینیک های ارتوپدی بنیاد جانبازان با خانم جوانی روبرو شدم که برای پرو کردن پاهای جدید آمده بود. دیدن این تصویر که زنی جوان با پوششی مدرن و امروزی در حال پرو کردن پاهای مصنوعی است ، برایم تکاندهنده بود. این آغاز، عملأ پایانی شد به مسیری که قرار بود یک فیلم مستند داستانی، در باره جانبازان بسازیم.
وی در پاسخ به اینكه این تحقیقات بعد از ساخت "به رنگ ارغوان" آغاز شد، گفت: عملأ فکر یک کار مستند درباره جانبازان از خواندن داستانی از آقای رحماندوست آغاز شد که دوست داشتم در شکلی مستند داستانی به آن نزدیک شوم؛ و این مقارن به آغاز فیلم "به رنگ ارغوان" شد. در طول فیلمبرداری آقای رضایی راد به عنوان نویسنده این پروژه انتخاب شدند و طی نشستها کم کم گرایش ما به سمت داستانی شدن موضوع قویتر شد. چند ورسیون فیلمنامه داستانی نوشته شد که عملأ به نتیجه نرسید تا اینکه قصه " به نام پدر" متولد شد.
حاتمیكیا در پاسخ به اینكه با توجه به زمانبندی مطرح شده، سرخوردگیها از عدم نمایش"به رنگ ارغوان" دلیل ساخت فیلمی درباره جنگ نبوده است میگوید: به هیچ عنوان. من درحال آغاز فیلمبرداری " به نام پدر" بودم که مشکل عدم نمایش مطرح شد.
وی در ادامه درباره قهری که با سینمای جنگ بعد از ماجراهای فیلم "موج مرده" مطرح كرده بود،میگوید:
تمام سعیام بر آن بوده و هست که به مسببان اصلی آن قهر نزدیک نشوم. مشکل ما از لحظه ای آغاز میشود که بدلیل امکانات نظامی مجبور به نزدیکی با این ارگانها باشیم و "موج مرده" از این نوع بود، والا فیلمی مثل " به نام پدر" ارتباط ارگانیک با این مراکز ندارد.
وی همچنین درباره دلیل بازگشتش به سینمای "به نام پدر" که مولفه های آشنای سینماییاش را دارد،گفت:
بطور مشخص زمان.همزبانی و همراهی با زمان است. " به نام پدر" موضوعی ایست که به گمان من ارتباط معنایی با تلاشهایی که در مناقشه هستهای ایران و آمریکا در حال اتفاق است پیدا میکند. مردانی که از ابتدای این جنگ سرد سکان این کشتی پیچیده را در دست گرفته اند، از جنس "ناصر" شخصیت اصلی "به نام پدر" هستند که با علم به گذشته و آینده در حال رهبری آن هستند. خوشبختانه محصول "به نام پدر" از این جنس است.
ابراهیم حاتمیكیا در ادامه گفتو گو با خبرنگار ایسنا، درباره عنوان فیلم "ضدجنگ" که به نوعی "به نام پدر" در این رده بندی قرار میگیرد، مطرح كرد: این عناوینی ایست که بعد از ساخت به فیلم الصاق میشود. خوشبختانه این واژه کم کم جایگاه خود را در سینمای جنگ باز کرده وصرفأ یک معنای ضد ملی و ضد دفاع از آن مستفاد نمیشود.البته معتقدم که هنوز به روشنی این موضوع باز نشده است. مفهوم ضد جنگ در سینمای ایران با مفهوم ضد جنگ سینمای آلمان یا آمریکا تفاوت دارد و اگر به این نکته توجه نشود ، همان مشکلی پیش خواهد آمد که برای سینمای هنری ما که مشهور به سینمای جشنواره ایست پیش آمده و عملأ تر و خشک را با هم میسوزانند. اینکه سینمای ضد جنگ سینمای ضد خشونت و کشتار و خونریزیست، مفهومی بشری و اذلی دارد ، ولی مشکل از لحظهای آغاز میشود،که فیلمسازی این الگو را از جای دیگر بگیرد و به سینمای جنگ بومی الصاق کند. جنگ ما ذاتأ جنگ تدافعی بوده است و جنگجویان آن به قصد دفاع از آرمانها و ارزشها به میدان رفتند. حال اگر فیلمساز بیتوجه به این نگاه، هر جنگ و جنگیدنی را منکوب کند و چنان نکبتی از جنگ را اشاعه دهد که هر نوع دفاعی نیز مزموم شمرده شود به نظر من خیانت به امنیت جامعه اش کرده است.
وی به وضعیت كنونی لبنان در مقابل اسرائیل اشاره میكند و میگوید: آیا دفاعی اینچنین قابل تقدیر است یا تکفیر. اصلأ نگاه فلسفی مغرب زمینان به جنگ نگاهی اومانیستی ایست و در نتیجه زندگی به هر قیمتی در آن مباح و مجاز است ، ولی برای من ایرانی با این مرزهای جغرافیایی عجیب و غریب در اطرافم، اشاعه چنین تفکری صواب نیست. حال به فیلم "به نام پدر" بازگردیم. من معتقدم که مردان پا به سن گذاشته امروز دیگر جوانا