اشاره :
اين شماره به سراغ يكي از مشكلات معمول همه كاربران رفته‌ايم كه به‌رغم سادگي راه‌حل آن، بسيار مشكل‌ساز است؛ يعني تصحيح رنگ و نور عكس‌ها! دوربين‌هاي ديجيتال بسيار همه‌گير شده‌اند و اين روز‌ها تقريباً همه افراد يك وسيله ديجيتال عكس‌برداري، اعم از دوربين، تلفن‌همراه، پخش كننده موسيقي با قابليت عكس‌برداري و ... در دسترس دارند. اين دوربين‌ها معمولاً داراي قابليت‌هاي دستي نيستند و در صورت دارا بودن نيز، كاربران خانگي نمي‌توانند از همه قابليت‌هاي آن‌ها به طور كامل استفاده كنند. بنابراين طبيعي است كه همه در فكر تصحيح و ترميم روشنايي عكس‌هايي باشند كه با دوربين‌هاي خود مي‌گيرند. به‌رغم تمام ضعف‌هايي كه دوربين‌هاي خانگي دارند و با اين‌كه بسياري از ايراداتي كه اين دوربين‌ها در عكس ها ايجاد مي‌كنند قابل رفع كردن است، خيلي از كاربران تازه‌كار ترجيح مي‌دهند به جاي درگير شدن در منو‌هاي برنامه‌هاي ويرايش عكس (مخصوصاً فتوشاپ غول‌پيكر) از خير آن عكس‌ها بگذرند يا اين‌كه آن‌ها را با همان وضعيتي كه دارند، ذخيره يا چاپ كنند.


اين شماره به سراغ يكي از مشكلات معمول همه كاربران رفته‌ايم كه به‌رغم سادگي راه‌حل آن، بسيار مشكل‌ساز است؛ يعني تصحيح رنگ و نور عكس‌ها!

دوربين‌هاي ديجيتال بسيار همه‌گير شده‌اند و اين روز‌ها تقريباً همه افراد يك وسيله ديجيتال عكس‌برداري، اعم از دوربين، تلفن‌همراه، پخش كننده موسيقي با قابليت عكس‌برداري و ... در دسترس دارند. اين دوربين‌ها معمولاً داراي قابليت‌هاي دستي نيستند و در صورت دارا بودن نيز، كاربران خانگي نمي‌توانند از همه قابليت‌هاي آن‌ها به طور كامل استفاده كنند.

بنابراين طبيعي است كه همه در فكر تصحيح و ترميم روشنايي عكس‌هايي باشند كه با دوربين‌هاي خود مي‌گيرند. به‌رغم تمام ضعف‌هايي كه دوربين‌هاي خانگي دارند و با اين‌كه بسياري از ايراداتي كه اين دوربين‌ها در عكس ها ايجاد مي‌كنند قابل رفع كردن است، خيلي از كاربران تازه‌كار ترجيح مي‌دهند به جاي درگير شدن در منو‌هاي برنامه‌هاي ويرايش عكس (مخصوصاً فتوشاپ غول‌پيكر) از خير آن عكس‌ها بگذرند يا اين‌كه آن‌ها را با همان وضعيتي كه دارند، ذخيره يا چاپ كنند.

اما فتوشاپ در كنار تمام قابليت‌هاي پيچيده خود، امكانات بسيار زيادي را هم براي كاربران خانگي فراهم كرده است تا آن‌ها نيز بتوانند از امكانات بي‌نظير برنامه استفاده كنند.

حتي نسخه‌اي از اين برنامه هم براي كاربران خانگي منتشر مي‌شود كه Photoshop Elements نام دارد و با امكانات ساده‌تر و قيمت ارزان‌تر مخصوص كاربران تازه‌كار و خانگي منتشر مي‌شود و چند سالي است كه ميزان فروش جهاني آن تقريباً هم اندازه فتوشاپ اصلي است.

اما در كشور ما به دليل ارزان قيمت بودن اين‌گونه برنامه‌هاي، استقبال از Photoshop Elements هم چندان زياد نيست و اغلب كاربران ترجيح مي‌دهند همان برنامه اصلي را روي كامپيوتر خود نصب كنند؛ حتي اگر نتوانند از بسياري از قابليت‌هاي آن استفاده كنند! همين برنامه قدرتمند، روش‌هاي ساده‌اي هم براي كاربران خانگي دارد. اين روش‌هاي ساده را ياد بگيريد!

شکل 1
فرض كنيم عكسي را گرفته‌ايد كه نور آن كافي نيست و اصطلاحاً تاريك شده است. به چنين عكس‌هاييUnderexpose مي‌گويند.

يعني نور آن‌ها زير يا كمتر از مقداري است كه براي نوردهي يا Expose عكس كافي باشد. كافي است فتوشاپ را اجرا كرده و از طريق فرمان File>Open عكس مذكور را در داخل آن باز كنيد.

حالا منوي Image را كليك كنيد. از منوي باز شده آن، گزينه Adjustment و بعد Shadow/Highlight را كليك كنيد.

پنجره‌اي كه باز مي‌شود Shadow/Highlight نام دارد و در آن دو متغير براي سايه‌ها و روشنايي‌ها دارد. با تغيير اين دو متغير مي‌توانيد به سادگي مقدار روشنايي عكس را تغيير دهيد.

البته تنظيمات داخل اين پنجره به همين دو متغير ختم نمي‌شود. اگر روي گزينه Show More Optins كليك كنيد، براي هر دو گزينه سايه‌ها و روشنايي‌ها سه متغير جداگانه پديدار مي‌شوند.

از آنجايي‌كه اين آموزش، يك آموزش سريع براي افراد تازه‌كار است، توضيح بيشتر درباره امكانات ديگر متغير‌هاي اين فرمان را به وقت ديگري موكول مي‌كنيم. (عكس 1)

شکل 2
استفاده از فرمان قبل براي عكس‌هايي كه كنتراست رنگي زيادي دارند، مناسب است؛ مثلاً عكس هايي كه يك نفر جلوي پنجره ايستاده است و به همين دليل صورت او سياه شده است.

اما برخي از كاربران ترجيح مي‌دهند تعيين ميزان دقيق كنتراست را به فتوشاپ بسپرند. فرمان Auto Contrast در فتوشاپ، همان‌طور كه از اسم آن برمي‌آيد، مي‌تواند به طور خودكار ميزان كنتراست يك عكس را تنظيم كند.

كافي است عكس مورد نظر را در فتوشاپ باز كنيد و فرمان Auto Contrast را از همان منوي Image>Adjustment كليك كنيد.

فتوشاپ بلافاصله نور كلي محيط را مي‌سنجد و كنتراست عكس را طوري تنظيم مي‌كند كه تيره‌ترين نقطه تصوير به رنگ سياه كامل و روشن‌ترين نقطه تصوير به رنگ سفيد كامل برسد. در اين حالت كنتراست مناسب به دست مي‌آيد. (عكس 2)

ديگر فرمان خودكار در فتوشاپ،Auto Color است. اين فرمان هم دقيقاً همانند فرمان تنظيم خودكار كنتراست، براي تنظيم رنگ خودكار عكس به كار گرفته مي‌شود. مشكل اينجا است كه اين فرمان در اغلب موارد رنگ‌ها را به صورت اشتباه تغيير مي‌دهد.

مثلاً اگر در يك محيط سرسبز، از يك شخص عكس بگيريد و با اين فرمان بخواهيد رنگ صورت، فرد را تنظيم كنيد، مطمئناً رنگ چهره بسيار بي‌درنگ خواهد شد.

شکل 3
زيرا فتوشاپ براي تنظيم رنگ كل عكس، رنگ‌هاي سبز بسيار زيادي را در عكس تشخيص داده است و درصدد است با كاهش رنگ سبز، رنگ كل عكس را تصحيح كند. به همين دليل، رنگ چهره نيز به اشتباه تخمين زده مي‌شود. (عكس 3)

فرمان تنظيم رنگ خودكار چندان كار‌امد نيست. بنابراين فتوشاپ اين امكان را در اختيار كاربران قرار مي‌دهد كه خودشان مقادير رنگي را كم و زياد كنند. تغيير رنگ‌ها در فتوشاپ از طريق فرمان Image>Adjustments>Color Balance در اختيار شما قرار مي‌گيرد.

اين فرمان به قدري مهم است كه كليد ميانبر ساده‌اي مثل Ctrl+B براي آن انتخاب شده است. يعني اگر دكمه‌هايCnotrol و B را روي صفحه‌كليد فشار دهيد، پنجره اين فرمان باز مي‌شود و مي‌توانيد رنگ‌هاي عكس را تنظيم كنيد. در اين پنجره سه متغير وجود دارد كه با آن مي‌توان شش رنگ اصلي را كم و زياد كرد.

شکل 4
سه رنگ قرمز و سبز و آبي كه در مقابل هر يك از آن‌ها رنگ مخالفشان يعني Cyne (سبز - آبي)، Magenta (سرخابي) و زرد قرار دارد. مثلاً اگر در زير نور لامپ تنگستن، عكسي كه گرفته‌ايد زرد رنگ شده است، مي‌توانيد با اين فرمان از زردي عكس بكاهيد تا رنگ آن طبيعي شود. (عكس 4)

اما تصحيح رنگ گفته شده، مربوط به زماني است كه خودتان بتوانيد مقدار خطاي رنگي عكس‌تان را تشخيص دهيد.

گاهي، عكس‌هايي را مي‌بينيد كه مي‌توانيد به وضوح خطاهاي رنگي را در آن‌ها احساس كنيد. اما نمي‌توانيد بفهميد مقدار كدام رنگ، كم يا زياد است يا اين‌كه يك رنگ را تا چه اندازه بايد كم و زياد كنيد.

شکل 5
در اين زمان مي‌توانيد از قابليت مقايسه‌اي رنگ‌ها در فتوشاپ كه با نام Variation شناخته مي‌شود، استفاده كنيد.

پنجره كاربري اين فرمان به دو بخش تقسيم شده است. در سمت چپ آن عكس اصلي در ميان شش پنجره قرار دارد كه هريك با مقداري از تغيير رنگ، نتيجه تصحيح رنگ در يك جهت رنگي را نشان مي‌دهند.

مثلاً يكي از عكس‌ها كمي زرد و ديگري كمي آبي است. مي‌توانيد هر يك از عكس‌هاي تغيير رنگ يافته را كه مي‌پسنديد، كليك كنيد تا آن عكس، به عكس اصلي تبديل شود و دوباره پنجره‌هاي تغيير رنگ در دور آن قرار بگيرند و ... .

در قسمت سمت راست هم همين روش براي تصحيح تاريكي و روشنايي وجود دارد. با اين روش مي‌توانيد به سادگي رنگ و حتي نور عكس‌هايتان را تصحيح كنيد. (عكس 5)

يكي از قابليت‌هاي بسيار كارامد براي كاربران تازه‌كار در فتوشاپ، ابزار قرمزي چشم است. برخي دوربين‌هاي سطح متوسط در هنگام فلاش زدن، موجب قرمزي چشم‌ها در عكس مي‌شوند. اين‌كه چرا اين مشكل به‌وجود مي‌آيد، از سطح آموزش اين شماره خارج است.

شکل 6
اما اين‌كه چطور مي‌توان آن را از بين برد، دقيقاً همان چيزي است كه وظيفه اين ابزار را تعيين مي‌كند. اين ابزار در زير گروه ابزارهاي Healing Brush قرار دارد.

اگر آن را پيدا نمي‌كنيد، دكمه Shift را نگه داريد و پشت سر هم دكمه J را روي صفحه كليك بزنيد تا علامت اين ابزار را كه شبيه يك چشم است در نوار ابزار ببينيد.

نوك اين ابزار شبيه يك علامت به اضافه (+) است. كافي است با اين به اضافه روي قرمزي يك چشم كليك كنيد تا بلافاصله آن را حذف كند.

دوربين‌هاي ديجيتال طوري طراحي مي‌شوند كه در موقع فلاش زدن حداقل مقدار قرمزي چشم را ايجاد كنند. اما هميشه امكان خطا وجود دارد. فتوشاپ در خدمت شما است! (عكس 6)

با اين حال فرض كنيد كه تصحيح رنگ و نور يك عكس را با روش‌هايي كه در بالا گفتيم انجام داديد و نتيجه مورد پسندتان قرار گرفت.

حال اگر تعداد عكس هايي كه به همان روش عكس‌برداري شده‌اند زياد باشد و همه آن‌ها به يك اندازه و دقيقاً شبيه همين عكس اول به تصحيح نياز داشته باشند، چه مي‌كنيد؟

شکل 7
اولين روش اين است كه همه عكس‌ها را به صورت تك به تك از لحاظ رنگ و نور تصحيح كنيد. اما فرمان Match Color از منوي Image>Adjustments به شما امكان مي‌دهد محتواي رنگي بين دو عكس متفاوت را با هم يكي كنيد.

مثلاً اگر زردي يك عكس را با استفاده از روش‌هاي بالا گرفته‌ايد و مي‌خواهيد اين كار را براي تك‌تك عكس‌هاي ديگري كه داراي ته رنگ زرد هستند اعمال كنيد، مي‌توانيد با اين فرمان كاري كنيد كه محيط رنگي تمام عكس‌هاي ديگر با اولين عكس ويرايش شده يكي شود.

براي اين كار پس از باز كردن عكس و باز كردن پنجره فرمان Match Color، از منوي باز‌شدنيِ Source بايد عكسي را كه مي‌خواهيد محيط رنگي آن به عنوان محيط رنگي منبع مورد استفاده قرار بگيرد انتخاب كنيد. در ابتدا اين منو گزينه None يا «هيچ‌كدام» را نشان مي‌دهد.

به همين دليل، هيچ تغييري روي عكس نمي‌بينيد. اما كافي است، عكس ديگري را به عنوان عكس اصلي معرفي كنيد، تا بلافاصله تغيير رنگ را در عكس فعلي مشاهده كنيد.

اين روش خصوصاً براي يكي‌كردن رنگ صورت در عكس‌هاي چهره بسيار كاربرد مفيدي دارد.

در چنين حالتي براي اين‌كه بتوانيد محدوده در حال تغيير را تنها به چهره افراد محدود كنيد، مي‌توانيد با يكي از ابزارهاي انتخاب، تنها صورت افراد را انتخاب نماييد و سپس از فرمان Match Color استفاده كنيد. (شكل 7)

همان‌طور كه ديديد، همه ابزارهاي فتوشاپ هم پيچيده نيست. برخي از ابزارهاي اين برنامه نه تنها كاربرد بسيار ساده‌اي دارند، بلكه مي‌توانند در مدت زمان بسيار كمي به صورت خودكار، تعداد زيادي از عكس ها ويرايش كنند.

اين شماره به جاي اجراي يك پروژه بلند، چندين پروژه كوچك را بررسي كرديم تا همه بتوانند حداقل نيازهاي خود را با اين برنامه برطرف كنند. در شماره آينده سراغ HDR و كاربرد‌هاي مختلف آن مي‌رويم؛ پروژه‌اي كه براي كاربران سطح بالا آماده شده است.

مشخصات نویسنده و منبع:

امير ياري
نشريه عصر شبکه - ۱ مرداد ۱۳۸۶ شماره 52