یکی از نقاط بسیار حساس و هدفهای مهم در جنگهای امروزی ،فرودگاهها میباشند.باندها بسیار آسیب پذیر و حفاظت از آنها هم بسیار مشکل میباشد.مثلا برخورد یک بمب یا راکت به باند و ایجاد یک حفره ی کوچک اند را تا چند ساعت غیر قابل استفاده میسازدو در واقع با بمباران یک فرودگاه میتوان پایگاهی را فلج نمود.ضمنا لزوم استفاده از باند تمرکز هواپیماها را در یک محل الزامی میسازد و این خود آسیب پذیری را بیشتر مینماید.بطوری که در همان ابتدای جنگ 1967 مصر و اسراییل در یک حمله ی غافل گیرانه توسط اسراییل ؟تمام فرودگاههای مصر که در دسترس بود بشدت بمباران گردید ونیروی هوایی مصر عملا فلج شد و نتوانست از هواپیماهای خود استفاده نماید ودر نتیجه جنگ بسود اسراییل پایان یافت

هواپیماهای قائم پرواز به باند نیاز ندارند بنابراین میتوان آنها را در دسته های کوچک در نقاط مختلفی که هیچ گونه شباهتی به فرودگاه نداشته باشد مستقر نمود.این قرار گاه ها میتواند حتی در میان جنگل یا در دل کوهستان جایئکه دشمن گمان آنرا هم نمیبرد باشد.هواپیمای حمل و نقل قائم پرواز میتواند نیرو های پیاده نظام را بجای هلیکوپتر و در مقیاس بسیار وسیع تر و سریعتر در مناطق مورد نظر پیاده کند و به این ترتیب به نیرو های پیاده تحرک تاکتیکی بسیار زیادی ببخشد.

قائم پروازها در میان کشورهائیکه ناو هواپیما بر دارند محبوبیت ویژه ای کسب کرده است زیرا مشکل نشستن و بر خاستن هواپیماها از عرشه ،که کار فوق العاده سختی میباشد با استفاده از هواپیما ی عمود پرواز حل شده و بسادگی انجام میپذیرد

شروع برنامه:

در حدود سالهای1966 کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی«ناتو» تصمیم به ساختن ئ استفاده از هواپیماهای عمود پرواز(وی.تی.او.الV.T.O.L)یا هواپیمای باند کوتاه(اس.تیواو.الS.T.O.L)را که فقط احتیاج به یک باند کوتاه داشت گرفتند.

در این مدت تمام کشورهای عضو این پیمان از جمله آلمان غربی،فرانسه،آمریکا و انگلستان تلاش زیادی برای ساختن چنین هواپیمایی نمودند.باید اضافه کرد که حتی کشورهای عضو پیمان ورشو یا بلوک شرق نیز از کوشش در این راه مستثنی نبوده و تلاش های تحسین بر انگیزی کرده و ساخته های موفقیت آمیزی نیز داشته اند.

ولی از آنجا که طرح کمپانی هاکر سیدلی (Hawker Siddely) در میان تمام طرحهایی که تا آن زمان در دنیا ساخته شده بود موفق تر و عملی تر بوده است.که به معرفی آن که هاریر(Harrier)نام دارد میپردازیم

شرح دو واژه

واژه های وی.تی.او.ال از حروف انگلیسی اول کلمات(Vertical Take Off Landing)گرفته شده که معنای آن نشستن و بر خاستن عمودی میباشد و واژه اس.تی.او.ال نیز از عبارت(Short Take Off Landing)گرفته شده که معنای آن نشستن و برخاستن سریع و کوتاه میباشد.این دو واژه از این رو شرح داده شد که ما بین خلبانان و علاقمندان پرواز در ایران مورد استعمال دارد.

هاریرنوعی جغد برای شکار خرگوش!)

اولین مدل هواپیمای هاریر پی 1127 (p_1127_Harrier) نام داشت که در 31 اوت 1966 اولین پرواز خود را انجام داد.هاریر ابتدا به منظور انجام ماموریتهای ضربتی (هوا به زمین) و اکتشافی در نظر گرفته شده بود و میتوانست در مقرهای زیر بال خود مقداری مب و راکت حمل نماید.نمونه ی اولیه هاریر مجهز به یک موتور توربو فن پگازوس 5(peagasus 5)با حداکثر 18000 پوند فشار استاتیک بود.این مدل 720 مایل در ساعت سرعت داشت و مداومت پرواز آن 30 دقیقه بود و میتوانست در مدت 4 دقیقه ود را به 5000 پایی زمین برساند و سقف پرواز آن به 60،000 پا میرسید.

هاریر در چندین مدل تا بحال ساخته شده و بتدریج توانایی های لازم برای انجام ماموریت های مختلف را بدست آورده است،آمریکا که خود بزرگترین سازنده ی هواپیماست ،اقدام به خرید هواپماهای هاریر از انگلیس مینمود تا اینکه کمپانی مک دانل داگلاس پروانه ی تولید این هواپیما را بدست آورد.

ساخته های مک دانل داگلاس در نیروی دریایی امریکا ای .وی.8 (A.V.نامیده شد.این مدل به دو موشک سایدویندر مجهز شد و قادر به انجام ماموریتهای رهگیری نیز میباشد.


بعدها مک دانل داگلاستغییرات دیگری در طرح های هواپیما داد که از جمله طرح بالهای جدید که این نمونه ای.وی.16 (A.V.16)نام گرفت و مجهز به موتور پکازوس-15(Pegausus 15) که قدرت آن 5 هزار پوند بیش از نمونه قبلی بود.

وزن خالی نمونه ی اولیه 12600 پوند و وزن مدل جدید 13200 پوند است و حداکثر وزن آن هنگام برخاستن از 21500 به 28000 افزایش یافت؛سرعت نیز از 96 صدم ماخ به 98 صدم ماخ رسید.(ماخ سرعت صئت میباشد)


اکنون هاریرBritish Aerospace Sea Harrierرا انگلیس میسازد ودر ارتش بریتانیای کبیر و هند مورد استفاده قرار میگیرد که مشخصات آن در زیر آمده.

همچنین هاریرMcDonnell Douglas AV-8B Harrier IIتوسط مک دانل داگلاس اریکایی تولید میشود که علاوه بر امریکا در انگلیس،اسپانیاوایتالیا نیز استفاده میشود.مشخصات این هواپیما هم در ادامه آمده است!

هاریر چگون از زمین بر میخیزد!!!


زیر بال هاریر،در محل اتصال بال به بدنه،چهار اگزوز وجود دارد این اگزوزها دهانه خروج گازهایی است که از موتور خارج میشود و میتوانند تا 90 درجه تغییر جهت دهند بدین معنی که میتوانند عمود بر زمین یا موازی زمین قرار گیرند.وقتی اگزوزها عمود بر زمین هستندو خلبان فشار را زیاد میکند نیروی عکس العمل خروج گاز افزایش میابد ؛ در این هنگام هواپیما از زمین به آرامی بلند میشود.


خلبان بتدریج اگزوزها را با محور طولی هواپیما موازی میکند و در نتیجه هواپیما به جلو حرکت کرده و بتدریج سرعت میگیرد تا وقتیکه اگزوزها کاملا موازی شوند که این همزمان با وقتی خواهد بود که هواپیما سرعت لازم خود را بدست آورده و دیگر مانند هواپیماهای معمولی پرواز خواهد نمود

فرود هاریر:


در موقع فرود هاریر ،خلبان از مسافتی که بستگی به سرعتش دارد در ارتفاع کم شروع به عمود کردن اگزوز هایش میکند بوریکه وقتی بنقطه مورد نظر برای نشستن رسید؛اگزوزها کاملا بر زمین عمود شده و سرعت نیز صفر شده باشد.در این حالت هواپیما در نزدیکی زمین.جائیکه خلبان مایل بوده است ثابت خواهد ماند.


اگر احیانا خلبان کم تجره بوده باشد و نتواند دقیقا در جائیکه مایل بوده هواپیما را بیحرکت نماید یا پس از توقف کامل در هوا محل فرود را مناسب تشخیص ندهد و بخواهد همانطوریکه در نزدیکی زمین ایستاده اندکی به یکی دیگر از جهات تغییر جا دهد،میتواند این کار را بکمک پره هایی که در دهانه ی چهار اگزوز ش کار گذاشته شده و بنا به نیاز خلبان و فرمان او قابلیت تییر جهت دارد انجام دهد.این عمل را خلبانها هاورترن میگویند.


خلبان پس از رسیدن بروی محلیکه آنجا را مناسب تشخیص داد بتدریج از فشار گازهای موتور کاسته و هاریر را به آرامی بر روی زمین مینشاند

رهگیری و جنگ هوایی:


تا مدتها تصور میشد تغییر سمت اگزوزها فقط در موقع نشستن و بر خاستن مفید است ولی به طور اتفاقی،توسط آزمایشاتی که اولین بار خلبانان باهوش ولی بازیگوش در هوا با تغییر سمت اگزوزها انجام دادند؛کشف شد که میتوتن به مانورهای بینهایت مهمی دست زد که امجام آن برای هواپیماهای دیگر امکان ندارد.بعنوان مثال با منطبق کردن اگزوزها بر شعاع دایره گردش میتوان دایره چرخیدن را بسیار تنگ نمود و به آسانی پشت سر هواپیمای دشمن قرار گرفت.و یا با عوض کردن جهت اگزوزها سرعت را سریعا کم نمود و با یک چرخش سریع پشت سر دشمن قرار گرفت و او را در دام موکهای هوا به هوا انداخت.


کاهش سرعت هاریر میتواند تا 90 ناتیکال مایل باشد و این در مقایسه با جنگنده های همطرازش بزحمت میتواند سرعت خود را تا 150 ناتیکال مایل پایین بیاورند،اهمیت ویژه اش معلوم میشود.با بهره گیری از این امتیاز اگر هاریر توسط خلبان ماهری هدایت شود،مانورهای آن برای دشمن تقریبا غیر قابل پیش بینی و چاره اندیشی خواهد بود.


در آزمایشات با استفاده از تغییر جهت اگزوزها توانسته اند در مدت 10 ثانیه سرعت هاریر را از 605 ناتیکال مایل به 370 ناتیکال مایل کاهش دهند.و در ظرف 15 ثانیه سرعت آنرا از 200 مایل به 300 مایل رسانند و همچنین در 26 ثانیه از سرعت 400 ناتیکال مایل به سرعت 500 ناتیکال مایل دست یابندهر ناتیکال مایل 1850 متر است) هاریر در ماموریتهای رهگیری و ضربتی هوا به زمین نیز بخوبی از عهده آزمایشات برآمده!

ایرباس در سال 1970 بعنوان یک کنسرسیوم اروپائی بین کشورهای فرانسه، آلمان ایجاد شد که بعدا کشورهای اسپانیا و انگلیس نیز به آنها پیوستند تا به رقابت با شرکت آمریکائی بوئینگ بپردازند. اما برای این کار ، اقداماتی چند لازم بود که ایر باس با انجام دادن آنها، توانست چهره تجارت و کسب و کار در خطوط هوایی را کاملا تغییر دهد، از جمله این اقدامات این بود که بر اختلاف نظرهای ناشی از ملی گرایی در اروپا غلبه کرده و هزینه های توسعه را بین کشورهای مختلف تقسیم کرد و همه را تشویق به فعالیت مشترک نمود. و حتی برای وصول به این اهداف، از یک واحد اندازه گیری یکسان استفاده کرد و یک زبان واحد را بکار برد. ایرباس با این اقدامات، صورت و چهره تجارت در خطوط هوائی را کاملا دستخوش تغییر کرد و مزه رقابت واقعی را به ایرلاین ها و مسافران و خدمه پروازی چشاند.در سال 2001، یعنی 30 سال پس از تاسیس ایرباس، این شرکت با ادغام چندین شرکت اروپایی بصورت یک کمپانی یکپارچه درآمد و بدین ترتیب یک مرحله مهم دیگر را نیز پشت سر گذاشت.

 
اولین هواپیمای شرکت ایرباس، به نام A300B ، در سال 1969 در نمایش هوائی پاریس به پرواز درآمد. هواپیمای A300B اولین هواپیمای پهن پیکری بود که می توانست 226 مسافر را در دو کلاس حمل کند.

در سال 1974، ایرباس موفق به اخذ گواهینامه صلاحیت پروازی برای هواپیمای A300 گردید و جالب آنکه این امر پیش از برنامه زمانی پیش بینی شده برای آن محقق شد.

شرکت تا این زمان حدود 10 درصد از بازار تجارت هوائی را در بر گرفته بود و کلا 55 سفارش داشت. ایرباس از این زمان وارد یک مرحله رکود شد و کلیه سفارشات آن متوقف گردید.

این یک نقطه عطف در تاریخ شرکت به شمار می رود. پس از این دوره رکود در ظرف 2 سال ایرباس موفق به جذب حدود 133 سفارش قطعی گردید و سهمش در بازار تا 26 درصد افزایش یافت.

تا آخر سال 1979، ایرباس 256 سفارش از 32 مشتری دریافت نمود و در همین زمان 81 فروند از هواپیماهای این شرکت در حال سرویس دهی به 14 شرکت هواپیمائی بودند. 

در جولای 1978، ایرباس، هواپیمای A310 را که مدل کوچک شده از هواپیمای A300 بود با 218 صندلی برای مسافران، به صنعت هوانوردی هدیه نمود.

همان سال، ایرباس تصمیم گرفت تا بر روی هواپیمایی با ظرفیت 130-170 صندلی و تک راهرو سرمایه گذاری کند که این پروژه که بعدا A320 نام گرفت باعث شد تا ایرباس به رقیبی تهدید کننده و تمام عیار برای بوئینگ تبدیل شود.

در سال 1984، پروژه توسعه هواپیمای A320 در شرکت ایرباس آغاز گردید که در دوره 30 ساله پیش از آن، در نوع خود اولین هواپیمایی بود که از ابتدا برای همین رده طراحی می شد. و اولین هواپیمایی بود که از فناوری Fly-by-Wire و استیک های کنترل جانبی بهره می برد.

به دنبال هواپیمای A320 ، هواپیمای A321 در سال 1989 ساخته شد که 185 صندلی در 3 کلاس داشت.در سال 1992 هواپیمای A319 ساخته شد که خانواده این هواپیما های تک راهرو یعنی A320 و A319 با تولید هواپیمای A318 در سال 1999تکمیل شد.

امروزه A320 از نظر استفاده و فروش بهترین و محبوبترین هواپیما در رده خود می باشد.در سال 1987 ایرباس احساس کرد که بازار به یک مدل هواپیماهای دو موتوره میان برد و یک مدل هواپیماهای 4 موتوره دور برد نیاز دارد .که این دو هواپیما دارای طراحی بدنه و بال یکسانی بودند و مقطع بدنه آنها نیز یکسان بود. و از تکنولوژی Fly-by-Wire در آنها استفاده میشد. 

اولین هواپیمایی که از آن یاد شد بعدن A330 نام گرفت و دومی هواپیمایی بود که بعدا A380 نامگذاری شد. در دسامبر 2000 ایرباس طراحی هواپیمای A380 با 555 صندلی را آغاز کرد . A380 به ادعای ایرباس 15 تا 20 درصد هزینه عملیاتی کمتر، 10 تا 15 درصد برد بیشتر ، و نیز مصرف سوخت و سروصدای کمتری نسبت به نزدیک ترین هواپیماها به خود(خانواده 747) دارد. 
 

داگلاس و مک دانل هر دو استکاتلندی تبار بوده و از دانشگاه ماساچوست فارغ التحصیل شده بودند، آنان مدتی از زندگی شغلی خود را به عنوان سرپرست مهندسی در شرکت هواپیماسازی Glenn L.Martin سپری کردند.

داگلاس در 22 جولای 1920 شرکت خود را راه اندازی نمود و در شهر سانتامونیکای کالیفرنیا نخستین هواپیمای مسافربری و هواپیمای جنگی سبک خود را طراحی کرد و به مرحله ساخت رساند.

مک دانل نیز در 6 جولای 1939 شرکت خود را در ایالت میسوری راه اندازی و اقدام به ساخت نخستین جت جنگی نمود.

در اوایل سال 1966 شرکت هواپیماسازی داگلاس یکی از شرکت های هواپیماسازی در کالیفرنیا به شمار می آمد که سفارشات زیادی جهت ساخت قبول کرده بود و همزمان شرکت مک دانل نیز میرفت تا به یک غول تولید کننده در این صنعت تبدیل شود، تا اینکه هزینه های راه اندازی و تولید هواپیماهای مدل DC-8 و DC-9 منجر به کاهش منابع مالی شرکت داگلاس گردید.

هنگامی که در دسامبر سال 1966 مدیران شرکت داگلاس اقدام به مزایده برای این شرکت کردند مک دانل دربهترین وضعیت این پیشنهاد را برنده شد.

ادغام این دو شرکت در 28 آوریل 1967 رسمیت یافت و جیمز اسمیت مک دانل به مدیریت عامل شرکت منصوب گردید.

در 29 آگوست 1970 هواپیمای DC10 از سری آخرین هواپیماهای مسافری شرکت داگلاس نخستین پرواز خود را به انجام رساند و در 18 اکتبر 1979 نیز این شرکت موفق شد DC-9 ملقب به سوپر 80 را با طراحی و ساخت بال ها، موتورها و بدنه ای جدید نسبت به خانواده DC-9 به پرواز در آورد.

پس از مدتی تکامل یافته DC-9 تحت نام MD-80 تولید شد که جدیدترین عضو خانواده جت های دوموتوره بود. تولید انواع جت های MD-80 سنگ بنایی برای ساخت سری جدید هواپیماهای پیشرفته MD-90 به شمار می آمد.

به علت رشد روز افزون درخواست سفر با هواپیما، نیاز به هواپیماهای مسافربری هر روز بیشتر احساس میشد، از طرفی رشد سریع شرکت های هواپیماسازی اروپا، فشار زیادی به کارخانجات هواپیماسازی آمریکا وارد می ساخت.
دراوایل دهه 1990 کارخانجات هواپیماسازی آمریکا به منظور توسعه بازار و حفظ رهبری جهانی خود در صنعت هواپیمایی، مصمم به ادغام برخی شرکت ها و کارخانجات این صنعت شدند.

اقدامات اجرایی این تصمیم در اول آگوست 1997 به صورت نهایی در آمد و با ادغام شرکت های سود آور North American و McDonnell Douglas و Boeing، عظیم ترین شرکت صنعت هواپیمایی توانست جایگاه رهبری جهانی خود را تحکیم بخشد.

این ادغام در حالی صورت گرفت که در بازار بورس ارزش هر سهم از سهام شرکت مک دانل داگلاس برابر با 3/1 سهم از سهام شرکت Boeing بود و لازم به توضیح است مدیر عامل مک دانل داگلاس نیز به عنوان مدیر عامل جدید بویینگ انتخاب گردید.

شرکت مک دانل داگلاس در زمان ادغام با بویینگ در نوع هواپیمای باریک پیکر کوتاه برد، دارای یک پروژه کامل طراحی و آزمایش شده در سال 1994 تحت عنوان MD-95 و یک هواپیمای میان برد در خط تولید به نام MD-90 بود که از اوایل 1995 در مرحله تحویل به خریداران قرار داشت.
مدیران بویینگ بر این باور بودند که با توجه به ادغام صورت گرفته و هزینه بسیار کلان خرید سهام مک دانل داگلاس که از طرف بویینگ پرداخت شده الزاماً میباید تغییر نام طرح اجرایی MD-95و هواپیمای در حال تولید MD-90 صورت بگیرد و بدین خاطر علیرغم وجود تقاضای فراوان برای خرید هواپیمای MD-95 و MD-90این تصمیم اتخاذ گردید که هواپیما MD-95 از این پس به نام بوئینگ 717 تولید و روانه بازار شود.

با گذشت کمتر از دو سال از زمان ادغام در اول سپتامبر سال 1999، هواپیمای MD-95 در حالی به خریداران تحویل داده میشد که نام بویینگ 717 را با خود یدک می کشید.

مطالعه و بررسی مدیران ارشد بویینگ در خصوص ادامه ساخت MD-90 و یا توقف تولید آن، بیشتر متوجه توقف تولید بود، زیرا طراحان قبلی خانواده MD آخرین حلقه از زنجیره طراحی شده از خانواده MD را MD-90 قرار داده بودند، در حالی که طراحان بوئینگ 737 یک زنجیره طولانی و دامنه دار برای ساخت مدل های جدید طراحی کرده بودند.

لذا توقف تولید در سال 2000 صورت گرفت. در حالی که 70 درصد تولیدات MD-90 در بوئینگ جدید(بعد ازادغام) انجام پذیرفته است.

اولین پرواز MD-90 در بیست و دوم فوریه 1993 صورت گرفت و پس از دریافت گواهینامه هواپیمایی کشوری آمریکا (FAA) دراواخر سال 1994، اولین نمونه ساخته شده تحویل خطوط هوایی دلتا شد.

این هواپیما در فوریه 1995 برای ارائه خدمات به مشتریان به پرواز در آمد و رسماً در آوریل 1995 وارد عرصه حمل و نقل هوایی گردید.

این هواپیما دارای گنجایش 172 صندلی جهت مسافرین و محفظه بار به گنجایش 37 متر مربع و ظرفیت حدود چهار تن بار است و با حداکثر بار مجاز و مسافر و سوخت در کلیه شرایط آب و هوایی دنیا قابلیت نشستن و برخاستن دارد.

این هواپیما در هنگام برخاستن از نیروی جلوبرنده موتورهای V-2525 یا V-2528 ( با قدرتی معادل 25000 تا 28000پوند) بهره میگیرد( از خانواده موتورهایی که در خانواده ایرباس 320 به کار رفته است) و با شرایط Hot & HIGH جغرافیایی کشورهای جهان تطابق دارد.

علاوه بر این ، پس از بررسی مشخص گردید این هواپیما تا تاریخ انتشار گزارش سال 2004 هیچ سانحه هوایی نداشته است.

از سری هواپیماهای MD-90 هم اکنون 118 فروند در خطوط هوایی دلتا ایرلاین،آمریکن ایر لاین، چاینا ایرلاین، ژاپن ایرلاین، اسکاندیناوین ایرلاین، سعودی ایرلاین، چاینا نورترن ایرلاین، AIR ARABIA،AMC AVATION، پاسفیک ایرلاینز و UNI AIR به حمل و نقل مسافرین در اقصی نقاط جهان مشغولند.




مشخصات فنی هواپیما:

نیروی محرکه International Aero Engines V2525 دو موتوره

گنجایش ( تعداد صندلی) 172

تعداد کادر پروازی (نفر) 7

میانگین سرعت 812 (Km/h)

ماکزیمم گنجایش سوخت(لیتر) 22104

مصرف سوخت در هر ساعت(تن) 7/2

برد عادی (Km) 3860 و یا Nautical Miles 2085

مدت عمر طراحی شده(سال) 30-250

ماکزیمم نیروی موتور (پوند) 28000-25000

طول بالها (متر) 32

طول بدنه (متر) 5/46

ارتفاع دم(متر)5/9

فاصله بین صندلی ها (سانتیمتر)80

شرکت International Aero Engines )I.A.E) سازنده موتور هواپیمای MD90 یک شرکت چند ملیتی است که از چهار شرکت بزرگ موتورسازی هواپیما شامل شرکت آمریکایی Patt & Whitney(5/32درصد سهام)، شرکت انگلیسی Rolly Royce(5/32 درصد سهام)، شرکت ژاپنی Japanese Aero engines (5/19 درصد سهام) و شرکت آلمانی MTU Aero engines (5/11 درصد سهام) تشکیل شده است.

شرکت IAE در سال 1983 قراردادی مبنی بر ساخت موتورهای خانواده V2500 با نیروی جلوبرنده 22000 تا 33000 پوند (برای هواپیماهای دارای 120 تا 200 صندلی) را مورد موافقت قرار داد. در سال 1989 اولین موتور از سری V2500 توسط شرکت IAE ساخته شد و سفارش هایی در حدود 25 میلیارد دلار جهت ساخت این نوع موتور توسط شرکت IAE دریافت گردید.

بیش از 71 درصد از موتورهای نصب شده روی هواپیماهای ایرباس A-319 ، A-320، A-321 و همچنین 100 درصد موتورهای نصب شده بر روی MD-90 از نوع موتور V2500 است.

ساعت پرواز با این موتورها تا پایان سال 2003 بالغ بر 25 میلیون ساعت بوده است.

موتورهای V2500 در سه سریال نزدیک به هم و با قابلیت تغییر به یکدیگر تولید شده است.

حدود 80 شرکت هوایی از 35 شرکت دنیا مصرف کننده این نوع موتور بوده و سفارش این موتورها ادامه دارد.

موتورهای V2500 به خاطر انتشار صدای کمتر در stage چهار(STAGE چهار بیانگر مقدار صدای موتوری است که در مطلوب ترین محدوده استاندارد جهانی برای نشست و برخاست در فرودگاه ها مورد پذیرش سازمان های هواپیمایی کشورها قرار گرفته و معروف به Low Level Noise می باشد) طبقه بندی EPND db میباشد که Noise موتور MD-90 ، 2/4EPNdb است، یعنی صدای موتور MD-90 ، 58 درصد از استاندارد مطلوب تر است.

توجه به آلودگی زیست محیطی که توسط گازهای خروجی موتور هواپیما ایجاد می شود از جمله عواملی است که مورد نظر کلیه فرودگاههای جهان بر اساس مقررات سازمان بین المللی هواپیمایی کشوری (ICAO) می باشد.

از این رو شرکت IAE با طراحی که روی موتورهای V2500 انجام داد موفق شد آن را به سطح Low Specific Consumption(حداقل مصرف سوخت) ارتقا دهد.

بر اساس اطلاعات منتشره، انتشار گازهای CO(منواکسید کربن)، NOx و UHC(گازهای سمی) در هواپیماهایی که مجهز به این موتور هستند در پایین ترین حد قرار دارد (NOX 2/22 درصد پایین تر از حد مجاز، CO 6/77 درصد پایین تر از حد مجاز، UHC9/97 درصد پایین تر از حد مجاز) که در نتیجه میتوان از محصولات این شرکت هواپیماسازی بعنوان محصولات با کیفیت بالا یاد نمود.

منبع: www.apaircraft.blogfa.com