Persian Forum Network - Try to be a Professional / بانک مقالات تخصصی / مقالات تخصصی / طراحی و برنامه نویسی تحت وب

چارچوبي رايگان براي توليد كاربردهاي AJAX

Armin25 — چهار شنبه 19 دی 1386 - 4:28 بعدازظهر

در طول يك دهه تكامل كاربردهاي مبتني بر وب از شكل ابتدايي و ايستا، به صفحات پويا، كاربردهاي مبتني بر جاوا و ساير فناوري‌هاي مربوط به توليد كاربرد در سمت كارگزار، و در چند سال اخير به كاربردهاي AJAX ختم شده‌اند.
[center][img]http://www.itna.ir/archives/images/ajax1.jpg[/img][/center]
چارچوبي رايگان براي توليد كاربردهاي AJAX
سيامك عضدالملكي- دنياي كامپيوتر و ارتباطات
در طول يك دهه رشد و تكامل، كاربردهاي مبتني بر وب از صفحات ايستا، به سمت صفحات پويا، Applet، Flash و در نهايت به كاربردهاي AJAX ختم شده است. كاربراني كه سامانه‌ها و كاربردهاي مدرن وب (نظير Google MAP و يا واسط كاربر جديد Yahoo Mail) را تجربه كرده‌‌اند، به اين نكته ظريف و جالب پي‌برده‌اند كه رابط كاربر اين كاربردها بر خلاف كاربردهاي سنتي وب، از قابليت‌ها و ويژگي‌هاي محاوره‌اي بيشتري برخوردار هستند. صفحات وب برخلاف كاربردهاي روميزي، ساختاري سست پيوند (Loosely Coupled) دارند.

به اين معني كه اطلاعات و داده‌‌هايي كه در صفحات وب نمايش داده مي‌شوند، پيوند مستحكمي با منابع داده (معمولاً بانك‌هاي اطلاعاتي) ندارند. از اين رو براي مشاهده داده‌ها (يا اطلاعات جديد) كاربر مي‌بايست درخواست خود را مجددا به كارگزار وب (كارگزار كاربرد) ارسال كند. اين عمل معمولاً با عملكرد Refresh در مرورگر حاصل مي‌شود. با استفاده از ترفند AJAX يا تركيبي ناهمزمان از JavaScript و XML، امكان توليد كاربردهاي محاوره‌اي مبتني بر وب فراهم مي‌گردد. منظور از معماري ناهمزمان آن است كه برخلاف معماري سنتي كارگزار- سرويس‌گيرنده، در AJAX مرورگر تقاضاهايي را بدون نياز به دخالت كاربر به كارگزار وب (يا كاربرد) مي‌فرستد و به اين ترتيب صفحات وب به طور پويا به روز مي‌شوند.

زبان برنامه‌نويسي كه با استفاده از آن اين تقاضاها به كارگزار وب فرستاده مي‌شوند، JavaScript است و اطلاعات با استفاده از شيس خاصي موسوم به XMLHTTPRequest دريافت مي‌شود. با وجود آنكه واژه فني AJAX اولين بار توسط Jesse James Garrett در سال 2005 به كاربرده شد، ولي يك دهه قبل شركت مايكروسافت همين ايده را در تكنيك Remote Scripting مطرح نموده بود. عنصر بنيادي در تكنيك AJAX شي XMLHTTPRequest است كه به مرورگر اينترنت (نظير IE يا FireFox) امكان مي‌دهد بدون بارگيري مجدد كل صفحه، درخواست داده را به طور پويا و بدون نياز به دخالت كاربر (ناهمزمان) به كارگزار وب ارسال نمايد. يكي از دلايل جذاب بودن كاربردهايي نظير Google Map استفاده از همين تكنيك مي‌باشد. در اين مقاله قصد داريم چارچوب رايگان و پرطرفداري را معرفي نماييم كه توليد كابردهاي مبتني بر تكنيك AJAX را به شكل چشمگيري تسريع مي‌نمايند.

كاربردهاي سنتي وب
عليرغم رشد و گسترش وب، و محبوبيت و فراگيري آن، كاربردهاي سنتي وب با يك چالش اساسي مواجه هستند. اين چالش عدم توانايي كاربردهاي سنتي در ارائه رابط كاربر محاوره‌اي متناسب با كاربردهاي جديد در وب است. اين ناتوانايي ريشه در مدل حاكم بر اين رده از كاربردها است كه در آن از يك سو ارتباط كارگزار و سرويس‌گيرنده بدون حافظه و Stateless است و از سوي ديگر واحد ارتباطي در رابط كاربر يك صفحه كامل است. در اين مدل كه در شكل 1 به صورت نمادين ترسيم شده است، كاربردي كه در كارگزار اجرا مي‌شود، موظف است كه واكشي و تفكيك پارامترهاي درخواست، ارائه پاسخ، و هدايت و مسيريابي كاربر از يك صفحه به صفحه‌ بعدي را بر عهده بگيرد.
[center][img]http://www.itna.ir/archives/images/Fig.2.jpg[/img][/center]
[center]كاربردهاي سنتي وب[/center]
به علاوه در صورتي كه خطايي در اين مسير رخ دهد، نحوه مواجه با آن نيز بر عهده‌ كاربرد است. نياز به توضيح نيست كه تمام اين وظايف بر عهده‌ي كاربردي است كه در سمت كارگزار وب (كارگزار كاربرد) اجرا مي‌شود. براي تسهيل اين فرآيند عملياتي، چارچوب‌هاي متعددي نظير Struts، Tapestry و JSF ارائه شده‌اند. با اين حال به سبب فاصله ذاتي مدل مبتني بر صفحه در كاربردها سنتي وب، با مدل محاوره‌اي در كاربردهاي مدرن، هيچ يك از اين چارچوب‌هاي راه‌حل كاملي براي ناتوانايي فوق‌الذكر تلقي ‌نمي‌شوند.

كاربردهاي مبتني بر AJAX
در طول يك دهه تكامل كاربردهاي مبتني بر وب از شكل ابتدايي و ايستا، به صفحات پويا، كاربردهاي مبتني بر جاوا و ساير فناوري‌هاي مربوط به توليد كاربرد در سمت كارگزار، و در چند سال اخير به كاربردهاي AJAX ختم شده‌اند. همانطور كه در كاربردهاي جذابي چون Google Map مشاهده مي‌شود، ترفند AJAX زندگي جديدي به كاربردهاي مبتني بر وب بخشيده است به گونه‌اي كه اين كاربردها از نظر سطح محاوره‌اي بودن، يادآور برنامه‌هاي روميزي‌ هستند كه در ده‌هاي قبل برروي كامپيوترهاي منفرد اجرا مي‌شدند. نكته جالب توجه آن است كه تكنيك AJAX تنها استفاده‌ هوشمندانه از Javascript است و كاربران براي بهره‌گيري از آن تنها به يك مرورگر ساده (و استاندارد) نياز دارند. مي‌توان AJAX را به عنوان نسل جديدي از صفحات پوياي HTML تلقي كرد.

در اين تكنيك برنامه‌هاي Javascript در پشت صحنه منتظر رخدادهايي مي‌مانند كه كاربر و محاوره‌ وي با صفحات پديد مي‌آورد. در پاسخ به اين رخدادها (معمولاً) تنها بخشي از صفحه (كه به عبارت دقيق‌تر DOM يا Document Object Model) به شكل پويا تغيير مي‌نمايد. ارتباط كارگزار و مرورگر در اين تكنيك ناهمزمان (Asynchronous) است. به اين ترتيب AJAX به مدل محاوره‌ تك صفحه‌اي خاتمه مي‌دهد. با بهره‌گيري از اين تكنيك و طراحي مناسب مي‌توان اجزاء محاوره‌اي متعددي در صفحات وب گنجاند كه بر خلاف مدل سنتي به شكل پويا به روز مي‌شوند. اين تكنيك در شكل 2 مشاهده مي‌شود.
[center][img]http://www.itna.ir/archives/images/Fig.1.jpg[/img][/center]
[center]محاوره كاربرد و كاربر در تكنيك AJAX[/center]
به عنوان مثال فرض كنيد كه در يك صفحه (فرم) ورود اطلاعات نام كشور و شهر مورد نظر كاربر از وي پرسيده شود. در كاربردهاي سنتي ابتدا كاربر از فهرستي، كشور مورد نظر را انتخاب مي‌نمايد. سپس كل صفحه به روز شده و فهرست مربوط به انتخاب نام شهر به شكل مناسب به روز شده و كاربر مي‌تواند شهر مورد نظر در آن كشور را انتخاب نمايد. بديهي است كه در كاربردهاي سنتي اين امر از طريق به روز رساني تمام صفحه به ازاء انتخاب هر پارامتر از فرم انجام مي‌شود. حال در كاربردهايي كه از تكنيك AJAX بهره مي‌برند، به محض انتخاب كشور از فهرست اول، تنها فهرست دوم و نه تمام صفحه به روز شده و كاربر در فهرست شهرها، تنها شهرهاي مربوط به كشور انتخاب شده را مشاهده خواهد كرد. تفاوت مهم آن است كه در اينجا نيازي به روزآمد سازي تمام صفحه نيست.

چالش‌ها
تكنيك AJAX با وجود آنكه قابليت‌هاي محاوره‌اي جالب توجهي به كاربردها مي‌افزايد، ولي از سوي ديگر پيچيدگي توليد كاربرد، و مهارت‌هاي مورد نياز براي توليد كاربرد را نيز افزايش مي‌دهد كه به نوبه خود هزينه توليد كاربردها را نيز افزايش مي‌دهد. ساير چالش‌هاي مرتبط با تكنيك AJAX عبارت است از:
- مرورگرها از رابط‌هاي كاربر JavaScript و API (رابط برنامه‌هاي كاربردي) خاص خود بهره مي‌برند كه در برخي موارد با يكديگر سازگار نيستند. تكنيك AJAX ارتباط تنگاتنگي با دستكاري DOM (مدل شيءگرايي صفحه وب) دارد. اين ناسازگاري كه در پياده‌سازي مرورگرهاي اينترنتي وجود دارد موجب افزايش زمان توليد كاربرد (و در مواردي پياده‌سازي متعدد براي مرورگرهاي متعدد كه امري خسته كننده است) مي‌گردد.

- استفاده از AJAX علاوه بر به روزرساني بخشي از صفحه وب، مبادله داده بين سرويس‌گيرنده (مرورگر) و كارگزار را نيز به دنبال دارد. اين تبادل داده ارتباط نزديكي با كاربرد و ماهيت آن دارد و موجب مي‌شود كه بخشي از منطق برنامه و حتي داده‌ها براي افزايش كارآيي و بهنيه‌سازي ارتباطات و تبادل داده‌ها به مرورگر منتقل گردد كه اين امر موجبات افزايش هزينه توليد و نگهداري كاربرد را به همراه دارد.

- براي به روزرساني بخشي از صفحه، لازم است كه مرورگر به شكل ناهمزمان با كارگزار ارتباط برقرار نمايد. از ديد كارگزار درخواست‌هاي AJAX تفاوتي با درخواست‌هاي عادي HTTP ندارند. در واقع تنها تفاوت آن است كه درخواست‌هاي عادي HTTP توسط كاربر توليد مي‌شوند، حال آنكه درخواست‌هاي AJAX به طور ناهمزمان و بدون نياز به دخالت كاربر به كارگزار فرستاده مي‌شوند. اين ويژگي مي‌تواند روال منطقي و دنباله‌اي كاربرد را تحت تأثير قرار دهد.

در حال حاضر رهيافت‌هاي متعددي براي مواجه و پاسخگويي به اين چالش‌ها داده شده است. رايج‌ترين رهيافت ارائه چارچوب‌ها و روال‌هاي كتابخانه‌اي به زبان JavaScript است. اين رهيافت‌ها، برنامه‌سازان را مجبور مي‌كنند كه روال‌ها را به نحوي به منطق كاربرد مرتبط نمايند. از سوي ديگر ماهيت ناهمزمان كاربرد چالشي است كه همچنان به قوت خود باقي است. رهيافت ديگر توسعه و گسترش برچسب‌هاي HTML به گونه‌اي است كه بدون نياز به برنامه نويسي Javascript و تنها با گنجاندن اين برچسب‌هاي رفتار موردنظر بروز نمايد. در اين رهيافت لازم است كه يك برنامه اوليه (به زبان Javascript) اجرا شود كه اين برنامه نقش تفسير برچسب‌هاي جديد (و غيراستاندارد) را بر عهده دارد.

مزيت عمده اين رهيافت سهولت در استفاده از برچسب‌هاي جديد و عدم نياز به برنامه‌نويسي است. هرچند كه با افزايش پيچيدگي منطق كاربرد اين رهيافت از كارايي خوبي برخوردار نخواهد بود. رهيافت ديگر توسعه و گسترش چارچوب توليد كاربرد به گونه‌اي است كه AJAX را در برگيرد. در رهيافت اخير، نتيجه، ارتباط تنگاتنگي با معماري اوليه كاربرد دارد. اغلب چنين رهيافت‌هايي نياز به برنامه‌نويسي به زبان Javascript را مرتفع مي‌نمايند و به جاي آن نوشتن Servletهايي ضروري و اجتناب‌ناپذير مي‌شوند كه تبادل پوياي داده بين كارگزار وب و مرورگر را ميسر مي‌نمايند.

چارچوب ZK: ساده و غني
اين چارچوب در واقع مجموعه‌اي از توابع و متدهايي است كه با هدف پنهان‌سازي پيچيدگي‌هاي ذاتي AJAX از ديدكاربران توليد شده است. در واقع اين چارچوب توليد كاربرد، به طراحان و برنامه‌نويسان كاربردهاي مبتني بر وب امكان مي‌دهد كه با سهولت و سرعت بيشتري كاربردهاي موردنظر را توليد نمايند. اجزاء ساختماني اين چارچوب يك موتور مبتني بر AJAX است كه ارتباط محاوره‌اي (مرورگر و كارگزار) را خودكار مي‌نمايد، به علاوه مجموعه‌اي غني از (XML User interface Language) UXL و XHTML است براي بهبود رابط كاربر، و در نهايت زبان نشانه‌گذاري ويژه براي توليد رابط كاربر بدون نياز به برنامه نويسي است.

مشابه با كاربردهاي روميزي (كه در دهه 1990 نوشته مي‌شدند)، در اين چارچوب رابط كاربر با استفاده از اجزاء UXL توليد شده و كاربرد گوش به زنگ رخدادهايي (نظير كليك موش‌واره و يا فشردن كليدها) مي‌ماند كه توسط كاربر ايجاد مي‌شوند. رابط كاربر نيز بدون نياز به برنامه نويسي و تنها با استفاده از زبان نشانه‌گذاري خاصي موسوم به (ZK User-interface Markup Language)ZUML انجام مي‌شود. در چارچوب ZK تمام كاربرد برروي كارگزار اجرا مي‌شوند، هر رخدادي كه توسط كاربر ايجاد شود به برنامه كاربردي در حال اجرا برروي كارگزار ارسال مي‌شود. اگر يكي از اجزاء رابط كاربر توسط كاربر تغيير كند، اين تغيير به كارگزار (و كاربرد در حال اجرا در آن) ارجاع شده و تغيير مربوطه در صفحه مرورگر منعكس مي‌شود.

از ويژگي‌هاي مهم و قابل توجه اين كاربرد تضمين سازگاري آن با فناوري‌هاي جاري و مورد استفاده است. در واقع در مدل سه لايه‌ (لايه نمايش، منطق و داده)، چارچوب ZK تنها لايه‌ ارائه (يا نمايش) را تحت تأثير قرار مي‌دهد و منطق كاربرد و بانك‌هاي اطلاعاتي دست نخورده باقي خواهند ماند. معماري اين چارچوب در شكل 3 مشاهده مي‌شود.
[center][img]http://www.itna.ir/archives/images/Fig.3.jpg[/img][/center]
[center]معماري چارچوب ZK[/center]
همانطور كه در اين شكل ملاحظه مي‌شود، اين چارچوب توليد كاربرد از دو جزء بنيادي موسوم به موتور مروگر يا ZK Client Engine و موتور به روزرساني يا ZK Update Engine تشكيل شده است. صفحه‌ اوليه كه در مرورگر نمايش داده مي‌شود، دربرگيرنده‌ اجزاء ZKاست، با ايجاد يك رخداد از سوي كاربر، درخواست مربوطه به موتور به روزرساني فرستاده مي‌شود. موتور بروزرساني اجزاء ZK متناظر را به روز كرده و رخداد را در صف پردازش قرار مي‌دهد. كاربرد، رخدادها را به ترتيب از صف استخراج كرده و با استفاده از داده‌هاي ديگر و منطق برنامه به دستكاري اجزاء ZK (اجزاء فرم رابط كاربر) مي‌پردازد. در نهايت پاسخ از موتور بروزرساني به موتور مرورگر ارسال شده و اجزاء فرم در صفحه مرورگر نيز به روز مي‌شوند.

اين چارچوب توليد كاربرد از 70 جزء XUL و 80 جزء XHTML و يك زبان نشانه‌گذاري براي طراحي رابط كاربر بهره ‌مي‌برد كه فرآيند توليد كابرد را به شكل چشمگيري تسريع مي‌نمايد. طراحان كاربرد با استفاده از اين مجموعه رابط كاربر و اجزاء كاربرد (نظير منوها، دكمه‌هاي راديويي، دكمه‌هاي فشاري، فهرست‌ها و نظاير آن) را طراحي كرده و با توجه به عكس‌العمل‌هاي كاربر (رخدادها) عكس‌العمل‌هاي مربوطه را برنامه‌ريزي مي‌نمايند. اين چارچوب رايگان از نشاني http://www.zkoss.org قابل دريافت است. براي استفاده از اين چارچوب توليد كاربردهاي AJAX، نگارش 1.4 يا بالاتر JRE و كارگزار وب با پشتيباني Servlets (نظير Apache Tomcat) مورد نياز است.

منبع: ایتنا

Meta Tag در تعامل با موتورهای جست وجو گر

Armin25 — چهار شنبه 7 آذر 1386 - 6:33 صبح

کاربرد اصلی Meta Tag ها عرضه یکسری اطلاعات در مورد وب سایت می باشد. استفاده از این تگ اختیاری است اما در صورت استفاده از آن به طور صحیح می تواند بسیار کارساز باشد. باید در نظر داشت که Meta Tag ها در مقایسه با تگ های Html متفاوت می باشند. برای مثال یک Meta Tag مرورگر اینترنتی را برای نمایش یک صفحه وب یاری نمی کند بلکه کار آن معرفی صفحات و اسناد Html به موتورهای جست و جوگر (Search Engine) می باشد. موتورهای جست و جوگر برای یافتن نتایج جست وجو برای یک درخواست در میان URL های مختلف در ابتدا Meta Tag ها را مورد بررسی قرار می دهند. در واقع اطلاعاتی که در Meta Tag قرار می گیرد می تواند شانس وب سایت شما را برای نمایش در نتایج جست وجو را افزایش دهد.
Meta Tag ها می توانند شامل اطلاعات زیر باشند:
• لغات کلیدی که به توصیف صفحه وب سایت می پردازند.
• یک توضیح اجمالی در مورد موضوع صفحه.
• اطلاعاتی در مورد طراح وب سایت.
• دستور Refresh کردن صفحه بر اساس تعیین زمان های مشخص.
Meta Tag ها همیشه در دستورات صفحات Html میان دو تگ قرار می گیرند تا در صفحه مرورگر نمایش داده نشوند و بتوانند تاثیر خود را بگذارند. مثال زیر نمونه ای است از یک Meta Tag که حاوی لغات کلیدی می باشد و به شرح صفحه می پردازد:

مثال بعدی گونه ای دیگر از انواع Meta Tag می باشد که یک توضیح اجمالی را در مورد صفحه مورد نظر در بردارد. اما نکته ای که در اینجا مهم است کوتاه و مفید بودن توضیحات می باشد.

مثال زیر نیز نمونه ای از قرار دادن اطلاعات در مورد طراح وب در Meta Tag می باشد:

یکی دیگر از کاربردهای Meta Tag ایجاد یک ضابطه برای Refresh کردن صفحه به صورت خودکار می باشد. تنها نکته ای که در اینجا حائز اهمیت می باشد درج زمان Refresh کردن صفحه بر حسب ثانیه می باشد که در قسمت Content منظور می گردد.

بدین ترتیب شما می توانید با استفاده از Meta Tag ها وب سایت خود را به طریقی آسان تر و در عین حال تاثیرگذارتر به موتورهای جست وجو گر معرفی کنید تا شانس شما برای نمایش در میان نتایج جست وجو فزونی یابد.

ترجمه از : کتاب CIW Foundation

September 2007
نویسنده : آرمین حسنی راد
قوانین کپی رایت شبکه انجمن های پارسی
Copyright © 2004-2007 Persian Forum Network. All Rights Reserved

نکات کلیدی در مدیریت وب

Armin25 — دوشنبه 5 آذر 1386 - 4:02 بعدازظهر

امروزه با وجود این که مبحث طراحی وب رشد و نمو چندانی در کشور نداشته است وب سایت ها و وبلاگ های کثیری توسط اهالی دهکده جهانی بر روی کار آمده اند و تا حدودی توانسته اند افراد را ترغیب کنند تا به بازدید از آن ها بپردازند و از امکانات آن ها دیدن کنند. جستجو کردن یک لغت فارسی در یکی از موتورهای جستوجوگر این موضوع را به طور کامل ملموس می سازد که جامعه ما رو به پیشرفت نهاده و در جهت ایجاد وبلاگ های مختلف و طراحی وب سایت های متنوع گام بر می دارد و این خود ندای گسترش این فناوری را می دهد. بحث در مورد کیمیت وب سایت های ایرانی و انواع وبلاگ ها که کار بسیار ساده تری را نسبت به طراحان وب دارند امری کاملا مشخص است و همه روزه ما با انبوهی از آدرس های وب سایت و وبلاگ رو به رو می شویم که از آسمان بر سر ما فرود می آیند. اما در این جا یک سوال مطرح می شود که این انبوه وب سایت ها و وبلاگ ها تا چه حد توانسته است کیفیت مورد نظر بازدید کننده را فراهم سازد. آیا خیل عظیم وب سایت ها و وبلاگ ها با حجم های سرسام آور و سرعت پایین اینترنت های ایران و عدم وجود دسته بندی های مناسب در مطالب مندرج شده در یک وب سایت یا بلاگ می تواند نظر بیننده را به خود جلب کند تا وی باری دیگر به این آدرس اینترنتی مراجعه کند. در این مقاله نگارنده سعی بر این دارد تا بتواند تمامی مفاهیم نگهداری و مدیریت یک وبلاگ یا وب سایت را مطرح نماید تا در آینده سایت ها و وبلاگ هایی با کیفیت بالاتر را در درسترس داشته باشیم و بهره وری از مطالب را برای کاربران افزایش دهیم.

[b]هدف از طراحی وب[/b]

در ابتدای کار شخص طراح وب سایت یا ایجاد کننده وبلاگ می بایستی برای این کار خود دلیلی داشته باشد و در راستای طراحی هدفی را دنبال کند و در راه تمرکز بر روی آن هدف گام بردارد تا محصول طراحی عبث و بی مصرف نباشد. اگر در ابتدای راه، طراح بی هدف کاری را شروع کند بدون تردید تا مقطعی کوتاه به کار طراحی مشغول می شود اما از آن به بعد کار رامتوقف می کند و شخص طراح هیچ گونه دلیلی را برای خود نمی بیند تا به کار خود ادامه دهد و این یکی از موارد زیان آور بی هدفی در این راستاست. پس در ابتدای کار راه و روش کارکرد خود را که به تعبیری همان هدف است مشخص می سازیم و در جهت پرورش آن گام برمی داریم و تمامی فعالیت های خود را در زمینه سایت یا بلاگ تحت الشعاع این موضوع قرار می دهیم. از تبعات هدف دار نبودن کار طراحی می توان به انبوهی از بلاگ ها یا سایت ها اشاره کرد که از هر دری صحبت می کنند و هدف خاصی را دنبال نمی کنند و معمولا این دسته از سایت ها یا وبلاگ ها نمی توانند محبوبیت زیادی کسب کنند. البته امروزه وب سایت هایی همچون Yahoo! و Msn وجود دارند که خدمات و موضوعات مختلفی را دنبال می کنند و در صفحه اصلی در مورد آن ها نیز مطالبی را قرار می دهند اما باید این را هم در نظر گرفت که مدیران این سایت ها با هدف این مطالب را درج می کنند و در اختیار بازدیدکنندگان قرار می دهند.

[b]جذابیت قالب بندی سایت [/b]

بعد از انتخاب هدف می بایستی فرد طراح به فکر طراحی یک قالب مناسب برای وب سایت خود باشد تا بتواند مطالب را به صورت طبقه بندی شده در اختیار کاربر قرار دهد. در قبال وبلاگ ها این عمل کار ساده تری جلوه می کند زیرا سرویس های وبلاگ های مختلف قالب های متنوعی را در اختیار فرد قرار می دهند و فرد می تواند بنا به سلیقه خود یکی از آن ها را برگزیند. یک قالب مناسب می بایستی چندین ویژگی داشته باشد تا به تعبیری جذاب جلوه کند. یکی از عوامل موثر در طراحی قالب توجه به موضوع سایت یا همان هدف است که می تواند در قالب وب سایت نقشی را ایفا کند. برای مثال اگر سایت در مورد فوتبال است می بایستی عکس توپ فوتبال و یا بازیکنان معروف در متن قالب قرار گیرد تا نمای سایت زیبا شود. این روش و سبک در تمامی شاخه های علم، ورزش و ... صادق است. در سایت پزشکی می توان از لوله آزمایش در سایت مرتبط با کتاب عکس کتاب و یا در سایت مربوط به محیط زیست عکس درخت و گل را در متن قالب قرار داد. از دیگر گزینه های مورد توجه بازدیدکنندگان رنگ های به کار برده شده است که اگر رنگ هایی بی روح باشد محیط سایت را برای کاربر خشک و ملال آور خواهد کرد. استفاده از رنگ های متنوع بسته به نوع سایت می تواند جذابیت سایت را بالا ببرد و این رنگ ها گاه با یکدیگر هماهنگ هستند و گاه هیچ ارتباطی میان آن ها وجود ندارد. از مانور هایی که می توان در قبال رنگ سایت یا قالب آن داد تعویض آن ها در یک فاصله زمانی است. برای مثال این هفته که رنگ به کار برده در سایت خاکستری است ) به طور هماهنگ (در هفته بعد جای خود را به قالب نارنجی رنگ می دهد که رنگ ها در آن به طور هماهنگ با یکدیگر رابطه دارند. این امر می تواند جاذبه سایت را بالا ببرد همانطور که سایت یاهو نیز در صفحه ابتدایی قسمت پست الکترونیکی خود با هر بار مراجعه رنگ جداول و پیش زمینه آن ها را تغییر می دهد.به طور کلی هماهنگی از ارکان حس زیبا شناسی انسان است و به کار بردن آن نیز می تواند مثمرثمر واقع گردد. از دیگر مواردی که در صورت رعایت شدن می تواند به زیبایی سایت کمک کند استفاده از فونت های مناسب است. اما موردی که شاید در بسیاری از سایت های ایرانی شایع است استفاده از فونت های غیر معمول در سایت است و فرد بازدیدکننده در صورت نداشتن این فونت بر روی کامپیوتر خود قادر به دیدن این فونت که شاید بسیار زیبا هم بوده نیست اما در صورت استفاده از فونت هایی که غیر معمول هستند و به طور طبیعی بر روی سیستم عامل ها وجود ندارند می توان با قرار دادن این فونت ها برای دانلود کاربر را توانا کرد که با دانلود این فونت ها و قرار دادن آن در شاخه ی کنترل پنل و در قسمت فونت قادر شود تا متن های موجود در سایت را مشاهده کند.

[b]تذکر در مورد قالب بندی[/b]

همیشه در طراحی قالب به چگونگی قرار گرفتن جداول نسبت به یکدیگر توجه کنید. فاصله میان جداول را در تمامی صفحات به یک اندازه تعبیه کنید و هیچ گاه سایت خود را محدود به دو یا سه جدول نکنید. یک طراح سایت در صورتی که به جذابیت وب اهمیت بدهد تمامی این نکات را در دستور کار خود قرار می دهد. همیشه در قالب خود جای گزینه های مختلف را تعبیه کنید و فضا را به گونه ای اشغال نکنید که اگر بنا شد قسمت جدیدی را به سایت اضافه کنید مجبور شوید فرمت تمامی قالب را تغییر دهید. قسمتی که معمولا در بسیاری از سایت ها در متن قالب منظور می گردد درج Screen Resolution است. یعنی بهترین کیفیت اندازه تصویر که سایت بر آن مبنا ساخته شده است برای مثال : 1024 by 768 Pixels یا 800 by 600 Pixels .

[b]طبقه بندی مطالب[/b]

یکی از راهکارهایی که امروزه در سایت های خارجی دیده می شود طبقه بندی مطالب موجود در سایت است و این امر باعت تسهیل کار بازدیدکننده و کاربران می گردد. برای تفهیم این موضوع یک مثال را در این قبال می زنیم. فروشگاهی زنجیره ای را در نظر بگیرید. شما برای خرید اجناس خود به بخش های خاصی رجوع می کنید که فروشگاه آن ها را از دیگر قسمت ها متمایز ساخته است. برای مثال شما برای خرید گوشت به قسمت مواد گوشتی و برای خرید میوه به قسمت فروش میوه در این فروشگاه مراجعه می کنید. حال تصویری را در نظر بگیرید که تمامی این قسمت ها در فروشگاه با یکدیگر ادغام شوند. بدیهی است که شما در این فروشگاه برای خریدن یک آدامس که خریدی بسیار ساده به شمار می آید سرگردان می شوید. حال این مثال را با همین شرایط برای یک وب سایت یا وبلاگ در نظر می گیریم. اگر مطالب ، پشت سر هم و بدون موضوع در سایت یا وبلاگ قرار گیرند کاربر سردرگم می شود و ترجیح می دهد که از این وب سایت یا بلاگ خارج شود و این به طور حتم شرایطی است که بسیاری از سایت های ایرانی را در بر گرفته است. اما در اینجا یک سوال مطرح می شود که چگونه می توان مطالب را طبقه بندی کرد. جواب این سوال خیلی پیچیده نیست. با یک مثال ساده دیگر نیز می توان این موضوع را روشن کرد. در یک فروشگاه زنجیره ای هیچ گاه مواد گوشتی در قسمت وسایل بازی بچه ها عرضه نمی شود و هر کس که تمایل به گونه خاصی از اجناس دارد به قسمت مورد نظر خود مراجعه می کند. برای امر طبقه بندی می توان چندین سرگروه موضوعی انتخاب کرد. یعنی بخش ها و قسمت هایی که سایت یا وبلاگ را در بر می گیرد. برای مثال قسمت های بازی ، موسیقی ، آموزشی ، سرگرمی ، گالری عکس و ... . لازم به ذکر است که این قسمت ها می بایستی توسط طراح در قسمت منوی کاربری سایت گنجانده شده باشد. حال طراح سایت که این قسمت ها را در اختیار دارد می تواند مطالب خود را میان این قسمت ها پخش کند و کاربر را در تنگنا برای یافتن موضوع مورد نظر قرار ندهد. در هر کدام از این قسمت ها نیز می بایستی مطالب جمع بندی شود برای مثال در قسمت آموزشی نباید مطالب را پشت سر هم قرار داد. ابتدا باید مطالب را به دسته هایی مانند آموزش کامپیوتر ، آموزش ورزش ، آموزش روانشناسی ، آموزش آشپزی و ... تقسیم کرد و بعد از آن هر کدام از مقاله هایی راکه در این قسمت ها قرار می گیرد طبقه بندی کرد.

[b]پشتیبانی وب[/b]

یک طراح وب با تاسیس یک وب سایت می بایستی خود را در اختیار کاربر قرار بدهد. به این معنا که سایت، زندگی وی راتحت الشعاع قرار می دهد. همگی افراد تا به حال اسم پشتیبانی وب را شنیده اند. افرادی که دارنده سایت یا وبلاگ هستند در واقع پشتیبانان سایت محسوب می شوند و می بایستی در بیست و چهار ساعت روز در اختیار بازدیدکننده باشند. اگر شما به یک سایت معروف E-Mail بزنید قطعا در کمتر از دو ساعت جواب خود را دریافت خواهید کرد و در اینجا معنای واقعی یک پشتیبان مشخص می شود. ممکن است یکی از کاربران سایت شما در قبال یکی از بخش ها مشکلی داشته باشد. برای مثال لینک یکی از برنامه های قرار داده شده برای دانلود خراب است و عمل نمی کند و کاربر نیاز شدیدی به این برنامه دارد. این کاربر این مشکل را به آدرس ای میل پشتیبانی گزارش می دهد و این انتظار را دارد تا از سوی سایت جوابیه ای مبنی بر تصحیح لینک برنامه دریافت کند. حال اگر پشتیبان سایت E-Mail سایت را چک نکند این کاربر به هیچ نتیجه ای نمی رسد و برای دانلود به یک وب سایت دیگر مراجعه می کند و این واقعه باعث کاسته شدن یکی از بازدیدکنندگان سایت می شود و این امر همین گونه ادامه پیدا می کند تا آمار بازدیدکنندگان سایت انگشت شمار شود. پس جواب دادن به پست های الکترونیکی کاربران نه تنها باعث محبوب شدن سایت بلکه موجب رضایت خاطر کاربر می گردد و این خود افزایش بازدیدکنندگان را در بر دارد. برای تحقق بخشیدن به این امر کارهای سایت میان چندین مدیر یا در اصطلاح Admin تقسیم می شود و هرکدام از مدیران وظیفه دارند تا در یک مدت زمانی برای مثال چهار ساعته به پشتیبانی از سایت بپردازند و کاربران را راهنمایی کنند. از عواملی که در واقع از وظایف مدیران سایت ها به شمار می آید می توان به به روز رسانی سایت اشاره کرد. امروزه کاربران خواهان سایت هایی هستند که مطالب آن ها به روز است و با دنیای فناوری پیش می رود. توصیه ای که در قبال به روز رسانی می شود اعمال این کار به صورت روزانه است و اگر امکان این کار نبود حداکثر می بایستی تا یک هفته این کار منظور شود. از عواملی که کاربران سایت را آگاه می کند تا سایت چه زمانی به روز شده است درج کردن ساعت و روز به روز رسانی است که در صورت استفاده می توان در اطلاع رسانی به کاربر کمک کرد.

[b]سادگی در عین جذابیت[/b]

همانطور که در قسمت های قبلی اشاره کردیم امروزه وب سایت های زیادی به روی کار آمده اند که با اراﺋه امکانات مختلف کاربران را به سوی خود جذب می کنند. این سایت ها گاه بر اساس استاندارد های وب طراحی شده اند و گاه خیر. در این بین آن هایی برنده این بازی و رقابت تنگاتنگ هستند که موازین استاندارد را رعایت کرده اند. در این پریود زمانی تنها موازینی که بیش از 95 درصد سایت های ایرانی رعایت نمی کنند قوانین مربوط به استاندارد های کاربری وب است. همه افراد روزی با خط های تلفن شهری یا همان Dial-Up به اینترنت وصل شده اند و از سرعت پایین و گاه سرسام آور آن خبر دارند. این نوع اینترنت، مورد استفاده جمعیت عظیمی از ایرانیان یعنی تخمینی بالغ بر 96 درصد از افراد جامعه است. پس با اندکی تفکر در این رقم بسیار بالا می توان پی برد که سایت هایی با حجم های بالا و انبوهی از انیمیشن های مختلف و عکس هایی با کیفیت بالا جایی را در این بین ندارند. در نظر نگارنده اگر فرهنگ سادگی در عین جذابیت در میان طراحان خلاق ایرانی جا بیافتد عمده مشکلات کاربران حل خواهد شد. برنامه فرانت پیج که یکی از برنامه های قدرتمند در زمینه طراحی وب است چنین ابزارهایی را در اختیار طراحان قرار می دهد تا بتوانند سایت هایی زیبا را طراحی کنند. برای مثال می توان از قسمت Auto Shape این برنامه یاد کرد که کارهای بسیار زیادی را با حجم کم انجام می دهد و قابلیت تنظیم به صورت حرفه ای را نیز داراست. اگر طراحان در این باره کمی تامل کنند، متوجه خواهند شد که منتظر ماندن برای بالا آمدن یک وب سایت در حدود سه یا چهار دقیقه و حتی در بعضی از سایت ها بیشتر، بسیار ملال آور است و کاربر را ترغیب می کند تا به سایت دیگری مراجعه کند. استفاده از اجزای ساده اما زیبا و عکس های کم حجم می تواند طراحان را در طراحی یک قالب مناسب و مطمین یاری کند. طراحان حال حاضر ایران می بایستی به این باور برسند که انیمیشن های با حجم بالا نه تنها کاربر را راضی نمی کند بلکه وی را می آزارد و وجود این انیمیشن ها باعث کم ترافیک شدن سایت وی نیز می شود. از فعالیت های مضری که طراحان در خلال کار طراحی انجام می دهند قرار دادن آهنگ هایی با حجم بالا هنگام بالا آمدن سایت است که خود باعث کندی سرعت می شود البته در بیشتر موارد یک نوار ابزار ویندوز مدیا پلیر تعبیه شده است که کاربر بتواند توسط آن آهنگ را کنترل کند اما به هر حال در اکثر موارد باعث آزرده خاطری کاربران می گردد. همچنین از نکاتی که می توان به آن اشاره کرد قرار دادن صفحات به اصطلاح Pop-Up است که معمولا محتوای آن ها تبلیغ است یا لینک آن مختص سایت های دیگر است که در این بین طراح فکر می کند که استفاده از این صفحات برای کاربر مفید است اما اطلاعی ندارد که 99 درصد کاربران اینترنتی بدون هیچ گونه نگاهی به این صفحات آن ها را می بندند یا با استفاده از نرم افزار های Pop-Up Blocker حتی اجازه ظاهر شدن را به آن ها نمی دهند. پس با دوری جستن از این کارهای عبث و بیهوده که باعث بالا بردن سطح کیفی سایت نمی شود می توان با ساده نگری و طراحی مناسب سایت ایده آلی را طراحی نمود.

[b]امنیت وب[/b]

امروزه شاید دغدغه عده کثیری از کاربران اینترنتی داشتن امنیت در هر بار مراجعه به سایت های مختلف است. در ابتدای کار باید این موضوع را در نظر گرفت که تامین چنین امنیتی بسیار سخت و طاقت فرسا است اما هیچ گاه نباید فراموش کرد که شما مدیر یک وب سایت هستید و با تاسیس این وب تمامی این موضوعات را پذیرفته اید. تشریح این نکته مهم را با یک مثال آغاز می کنیم. یک فروشگاه زنجیره ای را در نظر بگیرید. همه افرادی که برای خرید به این فروشگاه مراجعه می کنند انتظار دارند که سلامت مواد و وسایلی که از فروشگاه خریداری می کنند تضمین شده باشد و برای آنان هیچ مشکلی را پیش نیاورد. همین مثال نیز در قبال یک وب سایت صادق است به این معنا که کاربر سایت از مدیران وب انتظار دارد که امنیت کامپیوتر وی را به هنگام ورود به این وب سایت تامین نمایند. این انتظار کاملا به جا است و از وظایف مدیران به شمار می آید. اما تامین امنیت چگونه حاصل می شود. ابتدایی ترین نکته برای تامین امنیت یک وب سایت انتخاب سرویس میزبانی یا Host Service مناسب است. همانطور که می دانید امروزه تاسیس سرویس های میزبانی وب به صورت سرسام آوری رو به افزایش است اما یک گزینش به جا می تواند امنیت وب سایت شما را در وحله اول تامین نماید. تامین امنیت در تمامی سرویس های وب صورت می گیرد اما کیفیت آن ها متفاوت است. بعضی از سرویس ها آنتی ویروس های خود را هر روز و هر ساعت به روز می کنند و بعضی از آن ها حتی در مدت یک ماه نیز این عمل را انجام نمی دهند. بنابراین انتخاب سرویس میزبانی وب مناسب می تواند قدم ابتدایی طراح، در امنیت وب سایت خود باشد. گام بعد در تحقق بخشیدن به این امر تامین امنیت کامپیوتر خود طراح است. امروزه همان طور که از مقالات و خبرهای مختلف برداشت می کنیم ویروس ها و تروجان ها روز به روز در حال افزایش اند و در کنار تمامی این ها برنامه های جاسوسی هستند که دور از چشم ما به تخریب اطلاعات و کامپیوتر طراح می پردازند.

[b]نکات متفرقه[/b]

همانطور که در قسمت های قبل عنوان شد سرعت های خطوط ارتباطی ایران برای اتصال به اینترنت بسیار ضعیف است و با سرعت پایینی اطلاعات را دریافت و ارسال می کند بنابراین طراحان ما می بایستی چیز هایی را که برای دانلود بر روی سایت قرار می دهند از قبیل فیلم، بازی، نرم افزار و ... را به صورت زیپ شده عرضه کنند. زیرا این فرآیند باعث می شود تا فایلی که برای دانلود قرار می گیرد کمی کم حجم تر شود و کار دانلود را برای کاربران آسان تر کند. از نرم افزار های مرسومی که برای زیپ کردن فایل های مورد نظر مورد استفاده قرار می گیرد می توان به برنامه Win-Rar اشاره کرد که امروزه خواستاران زیادی دارد. در سوی دیگر این نکات که در نظر نگارنده کاربردی به شمار می آید می توان به فرآیند Ranking یا سطح بندی مطالب از لحاظ کیفیت و بازدید اشاره کرد. یکی از نکاتی که باعث تسهیل در کار بازدیدکنندگان و کاربران می گردد رتبه دادن به مطالب است و این امر باعث می شود که کاربر آشنایی سطحی از لحاظ کیفی با مطالب پیدا کرده و در یک جمع بندی کوتاه برای انتخاب گزینه مورد نظر اقدام نماید. این فرآیند به طور معمول و مرسوم در کنار هر مطلب در قالب پنج ستاره پر و خالی در کنار همدیگر صورت می گیرد به این معنا که ستاره های تو پر نشان دهنده کیفیت و ستاره های خالی نشان دهنده ضعف مطلب هستند و هرچه تعداد ستاره های تو پر زیاد تر باشد مشخص است که کیفیت مطلب نیز بالاتر است. یکی دیگر از نکات کلیدی که در بسیاری از موارد که موجب ناراحتی کاربر می گردد وجود لینک های خراب است. وجود این لینک های خراب چندین دلیل دارد و از جمله آن ها می توان به بی دقتی طراح در لینک دادن اشاره کرد. یکی دیگر از دلایل را می توان به دلیل لینک دادن به سایت های دیگر ذکر کرد. زیرا مدیران سایت های دیگر ممکن است آن لینک ها را از بین ببرد یا به قسمت دیگری ارجاع دهد. پس وجود لینک ها صحیح می تواند طراح را در رشد سایت وی یاری رساند. همچنین از دیگر نکاتی که در این مقاله لازم به ذکر است می توان به وجود سیستم نظر خواهی در سایت اشاره کرد. نظر نگارنده بر این است که طراح می بایستی همیشه با کاربران و بازدیدکنندگان در ارتباط باشد و از طریق نظر خواهی کردن از کاربران و برگزاری یکسری از نظر سنجی ها می تواند طراح را در زمینه بهبود بخشیدن به وب سایت خود یاری کند.

[b]جمع بندی مطالب[/b]

• در ابتدای طراحی هدف خود را از تاسیس یک وب سایت مشخص کنید.
• سعی کنید که با طراحی یک قالب جذاب بر زیبایی وب سایت خود بیافزایید.
• همیشه مطالب را به صورت طبقه بندی شده در اختیار کاربران قرار دهید.
• به پشتیبانی سایت خود اهمیت بدهید و جواب E-Mail ها را به سرعت ارسال کنید.
• همیشه در طراحی خود از اجزای ساده و کم حجم و در عین حال جذاب استفاده کنید.
• امنیت وب سایت خود را با انتخاب سرویس میزبانی مناسب و آنتی ویروس خانگی تامین کنید.
• همیشه فایل ها را به صورت زیپ شده در اختیار کاربران قرار دهید.
• فرآیند Ranking را در وب سایت خود ترویج دهید تا در وقت کاربران صرفه جویی کنید.
• لینک های موجود در وب سایت خود را کنترل کنید و لینک های خراب را تصحیح نمایید.
• با استفاده از قسمت نظر سنجی سایت خود ارتباطی تنگاتنگ را با کاربر خود داشته باشد.

[b]کلام آخر[/b]

در پایان نگارنده از شما طراح گرامی در جهت رشد جامعه طراحی وب کشور تقاضا دارد تا با منظور کردن این نکات که در اصطلاح کلیدی نام گرفته است به جامعه طراحی وب نه چندان رو به رشد ایران کمکی کرده و در جهت پیشرفت آن گام بردارید. بدیهی است که با به کاربردن این نکات وب سایتی ایده آل خواهید داشت و خواهید توانست کاربران وب سایت خود را راضی گردانید. باشد که روزی جامعه طراحی وب ایران بر قله موفقیت بایستد.

September 2007
نویسنده : آرمین حسنی راد
قوانین کپی رایت شبکه انجمن های پارسی
Copyright © 2004-2007 Persian Forum Network. All Rights Reserved