دستگاه بويايی کارکردی بسيار پيچيده دارد

پروفسور ريچارد اکسل، استاد دانشگاه کملبيا، و پروفسور ليندا باک، پژوهشگر مرکز تحقيقات سرطان شناسی هاچينسون در سياتل، توانسته اند کارکرد مغز در تشخيص و يادآوری هزاران بوی مختلف را توضيح دهند.

اين دانشمندان يک خانواده بزرگ ژن ها، متشکل از يکهزار ژن مختلف را شناسايی کرده اند که توليد گيرنده های حسی را سازمان می دهند.

اين گيرنده ها در سلول هايی يافت می شوند که سطح کوچکی واقع در قسمت بالای بينی را پوشانده و قادر به تشخيص مولکول های حاوی بو هستند که در اثر استنشاق بخار مواد شيميايی وارد بينی می شود.

هريک از اين سلول ها تنها شامل يک گيرنده است و هر گيرنده تنها می تواند معدودی از مواد شيمايی را تشخيص دهد.

سلول ها پس از دريافت محرکه ناشی از ورود مواد شيميايی اطلاعات خود را از طريق رشته های بسيار کوچک عصبی به پياز بويايی در مغز می رسانند که منطقه خاص تشخيص بوهاست.

از اين قسمت، اطلاعات ارسالی به ساير نقاط مغز منتقل می شود و در آنجا اطلاعات ارسالی توسط چندين گيرنده بويايی در هم ادغام شده و در نهايت انسان يک بوی خاص را تشخيص می دهد.

ريچار اکسل و ليندا باک برای نخستين بار نظريه خود را در مقاله ای در سال 1991 منتشر کردند.

از آن زمان به بعد، اين دو نفر مطالعات ديگری را در تعيين دقيق کارکرد دستگاه بويايی و چگونگی پردازش اطلاعات به دست آمده از مولکول های شيميايی حاوی بو برای انتقال از طريق عملکرد سلولی انجام داده اند.

ارزش جايزه نوبل در رشته پزشکی معادل 3/1 ميليون دلار است که بين اين دو پژوهشگر تقسيم می شود.